Przyimki hiszpańskie – EN, A i DE. Zasady użycia.

Hiszpańskie przyimki – co to takiego?

Przyimki łączą ze sobą poszczególne elementy zdania i pokazują, jakie relacje między nimi zachodzą. Mogą wskazywać na przykład miejsce, czas, przyczynę albo sposób, w jaki coś robimy. Ponieważ w języku hiszpańskim nie ma odmiany rzeczowników przez przypadki tak jak w polskim, przyimki występują dużo częściej i przejmują tę rolę. 

Poniżej znajdziecie najważniejsze zastosowania trzech podstawowych przyimków: EN, A i DE. Zobaczmy, kiedy i jak ich używać!

Przyimek EN w języku hiszpańskim

Zaczynamy od przyimka EN. Najczęściej spotkacie go wtedy, gdy mówimy o miejscu, ale przydaje się również w innych sytuacjach. Zobaczcie!

1. Określanie miejsca

Używamy EN, gdy chcemy powiedzieć, gdzie coś się znajduje lub gdzie ktoś przebywa. W zależności od kontekstu możemy przetłumaczyć go jako „w” lub „na”.

• Las llaves están en la mesa. – Klucze są na stole.
• Ahora vivo en Madrid. – Teraz mieszkam w Madrycie.
• Estoy en casa. – Jestem w domu.

2. Środki transportu

Przyimek EN stosujemy również przed nazwami wielu środków transportu.

• Voy en autobús. – Jadę autobusem.
• Vamos en tren. – Jedziemy pociągiem.
• Vengo en bicicleta. – Przyjeżdżam na rowerze.

3. Określanie czasu

EN stosujemy także przed nazwami miesięcy i pór roku, gdy określamy, kiedy coś się dzieje.

• Mi cumpleaños es en mayo. – Moje urodziny są w maju.
• Las vacaciones empiezan en verano. – Wakacje zaczynają się latem.
• Nací  en 1990. – Urodziłam się w 1990

Warto zapamiętać: przyimek EN nie zawsze odpowiada jednemu polskiemu przyimkowi. Jego znaczenie zależy od kontekstu, dlatego najlepiej poznawać go na przykładach i zwracać uwagę na to, w jakich konstrukcjach występuje.

4. Określanie czasu trwania i czasu, po którym coś się wydarzy

Przyimek EN może być również używany do określania, ile czasu zajęło wykonanie danej czynności lub po jakim czasie coś się wydarzy.

• Hizo este informe en dos semanas. – Przygotował ten raport w dwa tygodnie.
• Te devuelvo este libro en dos semanas. – Zwrócę ci tę książkę za dwa tygodnie.

W pierwszym przykładzie EN wskazuje, ile czasu zajęło przygotowanie raportu. W drugim określa, ile czasu upłynie do momentu zwrotu książki.

 Przyimek DE w języku hiszpańskim

Przyimek DE ma w języku hiszpańskim wiele zastosowań. Najczęściej spotkamy go, gdy mówimy o pochodzeniu, przynależności lub materiale, z którego coś zostało wykonane.

1. Określanie pochodzenia

Używamy DE, gdy chcemy powiedzieć, skąd ktoś pochodzi lub skąd coś jest.

• Mi familia es de Barcelona. – Moja rodzina jest z Barcelony.
• Soy de Polonia. – Jestem z Polski.
• Este vino es de Chile. – To wino jest z Chile.

2. Określenie materiału

Przyimek DE stosujemy również wtedy, gdy mówimy, z czego coś zostało wykonane.

• Esta silla es de plástico. – To krzesło jest z plastiku.
• La mesa es de madera. – Stół jest z drewna.
• El anillo es de oro. – Pierścionek jest ze złota.

3. Określanie typu

DE pomaga nam określić, jakiego typu jest dana rzecz. W takich konstrukcjach często łączy rzeczownik z innym rzeczownikiem, który doprecyzowuje jego znaczenie.

• Me gustan las películas de ciencia ficción. – Lubię filmy science fiction.
• Es una tienda de ropa. – To sklep odzieżowy.
• Quiero una taza de café. – Chcę filiżankę kawy.
• Tenemos una clase de español. – Mamy lekcję hiszpańskiego.
• Es un libro de historia. – To książka historyczna.

4. Określanie punktu wyjścia

Przyimek DE wskazuje również miejsce, z którego ktoś wychodzi, wyjeżdża lub rozpoczyna jakąś czynność.

• Salgo de la oficina a las cuatro. – Wychodzę z biura o czwartej.
• Vengo de la escuela. – Wracam ze szkoły.
• El tren sale de Madrid. – Pociąg odjeżdża z Madrytu.

5. Określanie przynależności

Jeśli chcemy powiedzieć, do kogo coś należy, również używamy DE. W języku polskim najczęściej przetłumaczymy tę konstrukcję jako „czyjś” lub „należący do kogoś”.

• Este coche es de mi mujer. – Ten samochód należy do mojej żony.
• Este libro es de Ana. – Ta książka należy do Any.
• ¿De quién es este bolso? – Do kogo należy ta torebka?

6. Opisywanie osób i ich ubioru

Przyimek DE pojawia się także w wyrażeniach opisujących osoby, na przykład ich wiek lub ubranie:

• La señora de 70 años. – Siedemdziesięcioletnia kobieta.
• Un chico del bañador verde. – Chłopak w zielonych kąpielówkach.

W drugim przykładzie del bañador verde pozwala wskazać o którego chłopaka chodzi. Możemy rozumieć to jako un chico que lleva un bañador verde, czyli „chłopak, który ma na sobie zielone kąpielówki”.

Ważne: DE + EL = DEL

Na koniec warto zapamiętać jedną ważną zasadę. Jeśli przyimek DE występuje bezpośrednio przed rodzajnikiem EL, oba słowa łączą się w jedną formę: DEL.

• Vengo del trabajo. – Wracam z pracy.
• La puerta del hotel está abierta. – Drzwi hotelu są otwarte.
• El coche del profesor es nuevo. – Samochód nauczyciela jest nowy.

Pamiętaj, że ta zasada dotyczy wyłącznie połączenia DE + EL. Jeśli przed rzeczownikiem występuje rodzajnik LA, słowa pozostają oddzielne, np. de la oficina – z biura.

Hiszpański przyimek A 

Przyimek A ma w języku hiszpańskim kilka ważnych zastosowań. Używamy go między innymi do określania kierunku, podawania godzin i dat, a także w wyrażeniach związanych z położeniem, prędkością czy częstotliwością.

1. Określanie kierunku

Przyimka A używamy, gdy mówimy, dokąd ktoś idzie lub jedzie. Wskazuje on cel ruchu i często odpowiada polskiemu „do”.

• Vamos a la playa, oh oh oh oh oh 😀
• Voy a Madrid. – Jadę do Madrytu.
• Mañana voy al trabajo. – Jutro idę do pracy.

2. Podawanie i pytanie o godzinę

A pojawia się również w pytaniach i odpowiedziach o godzinę, o której coś się dzieje.

• ¿A qué hora sale el tren a Sevilla? – O której odjeżdża pociąg do Sewilli?
• La clase empieza a las nueve. – Lekcja zaczyna się o dziewiątej.

Chcecie dowiedzieć się więcej? Zobaczcie artykuł jak podawać godziny po hiszpańsku.

3. Podawanie daty

Przyimek A może występować również przy określaniu daty, szczególnie w pytaniu o aktualny dzień miesiąca.

• ¿A cuántos estamos? – Którego dzisiaj mamy?
• Estamos a 2 de febrero. – Dzisiaj jest 2 lutego.

4. Określanie położenia

A występuje w kilku popularnych wyrażeniach, które pomagają opisać położenie czegoś lub kogoś.

• A la izquierda – po lewej stronie.
• A la derecha – po prawej stronie.
• Al lado – obok.

5. Określanie prędkości i częstotliwości

Przyimek A stosujemy także w wyrażeniach związanych z prędkością oraz tym, jak często wykonujemy daną czynność.

• El coche iba a 40 km por hora. – Samochód jechał z prędkością 40 km na godzinę.
• Voy al gimnasio tres veces a la semana. – Chodzę na siłownię trzy razy w tygodniu.
• Voy a la montaña dos veces al año. – Jeżdżę w góry dwa razy w roku.

Zwróć uwagę na konstrukcję a la semana (w tygodniu) oraz al año (w roku). To przydatne wyrażenia, jeśli chcesz opowiedzieć o swoich zwyczajach i codziennych aktywnościach.

6. Konstrukcja IR + A + bezokolicznik

Przyimek A jest również częścią bardzo popularnej konstrukcji gramatycznej: IR + A + infinitivo. Używamy jej, gdy mówimy o tym, co zamierzamy zrobić.

• Voy a estudiar. – Zamierzam się uczyć.
• Vamos a comer. – Zaraz będziemy jeść.
• Mañana voy a visitar a mis amigos. – Jutro zamierzam odwiedzić przyjaciół.

Więcej na ten temat znajdziesz w artykule o konstrukcji ir a + infinitivo.

Ważne: A + EL = AL

Podobnie jak w przypadku przyimka DE, przyimek A łączy się z rodzajnikiem określonym EL, tworząc jedną formę: AL.

• Voy al cine. – Idę do kina.
• El niño va al colegio. – Chłopiec idzie do szkoły.
• Estamos al lado del hotel. – Jesteśmy obok hotelu.

Popularne połączenia przyimków z czasownikami w języku hiszpańskim

W języku hiszpańskim wiele czasowników występuje w połączeniu z konkretnymi przyimkami. Często łatwo domyślić się ich znaczenia, ale nie zawsze możemy kierować się tym, jak podobne wyrażenie brzmi po polsku. Dlatego warto zapamiętywać całe konstrukcje. Poniżej znajdziecie popularne połączenia z przyimkami DE, A i EN  które przydadzą się w codziennej komunikacji.

Hiszpańskie przyimki – podsumowanie

Jak widzicie, hiszpańskie przyimki nie zawsze odpowiadają dokładnie tym, których używamy w języku polskim. Na początku mogą sprawiać trochę trudności, ale nie martwcie się, z czasem ich używanie staje się coraz bardziej naturalne! Najlepiej uczyć się ich stopniowo, na konkretnych przykładach i w kontekście.